Miras kalan evde kardeşinizin oturması, sizin miras hakkınızı ortadan kaldırmaz. Ancak payınızı alabilmek için izlenecek yol; evin kullanımına, mirasçılar arasındaki anlaşmalara ve sizin talebinize göre değişir.
Burada iki ayrı konu vardır: Evin kullanımından doğan bedel talebi ve ortaklığın sona erdirilerek miras payınızın alınması.
1. Kardeşim evde oturuyorsa bana kira ödemek zorunda mı?
Her durumda kendiliğinden bir kira borcu doğmaz. Aranızda kira sözleşmesi bulunmuyorsa talep edilebilecek bedel, şartları oluştuğunda ecrimisil, yani haksız kullanım tazminatıdır.
Kardeşinizin ortak taşınmazı sizin yararlanmanızı engelleyecek şekilde kullanması, bu talebi gündeme getirebilir. Ancak yalnızca evde onun oturması, tek başına her dönem için tazminat isteyebileceğiniz anlamına gelmez.
2. Kullanım bedeli isteyebilmek için önce bildirim yapmalı mıyım?
Kural olarak, taşınmazdan veya gelirinden yararlanmak istediğinizi diğer mirasçıya bildirmeniz gerekir. Hukukta bu şart “intifadan men” olarak adlandırılır.
Örneğin kardeşinize, miras kalan evden sizin de yararlanmak istediğinizi, tek başına karşılıksız kullanmasına rıza göstermediğinizi bildirebilirsiniz. Bildirimin içeriği ve karşı tarafa ulaştığının ispatı önemlidir. Bu nedenle noter ihtarnamesi, ispat bakımından yararlı olabilir.
Bununla birlikte bu şartın istisnaları vardır. Diğer mirasçının sizin ortaklığınızı inkâr etmesi veya taşınmazın kiraya verilerek gelir elde edilmesi gibi durumlar ayrıca değerlendirilir. Her olayda mutlaka ihtar gerektiği veya hiç ihtar gerekmediği söylenemez. mevzuat.adalet.gov.tr
3. Babamın ölümünden itibaren bütün yılların bedelini alabilir miyim?
Otomatik olarak hayır. Talep edilebilecek dönemin belirlenmesinde, kullanımın ne zaman haksız hâle geldiği, yararlanma isteğinizin ne zaman bildirildiği ve bildirim şartının istisnalarının bulunup bulunmadığı önemlidir.
Ecrimisil talepleri, yerleşik yargısal uygulamada beş yıllık zamanaşımına tabidir. Ancak bu, her durumda son beş yılın tamamına ait bedelin alınabileceği anlamına gelmez; talebin diğer şartlarının da oluşması gerekir. mevzuat.adalet.gov.tr
4. Kardeşimi benim payımı satın almaya zorlayabilir miyim?
Kural olarak kardeşinizi payınızı satın almaya zorlayamazsınız. Ancak anlaşarak payınızın ona devredilmesini sağlayabilirsiniz.
Anlaşma sağlanamaması, ortaklığın süresiz biçimde devam etmesine katlanmak zorunda olduğunuz anlamına gelmez. Kanuni şartlar çerçevesinde ortaklığın giderilmesini isteyebilirsiniz.
5. Kardeşim kabul etmese de ortaklığın giderilmesini isteyebilir miyim?
Evet. Kural olarak mirasçılardan biri, diğerlerinin rızası olmasa da paylaşma ve ortaklığın giderilmesi talebinde bulunabilir. Bununla birlikte paylaşmayı engelleyen kanuni veya sözleşmesel bir durum bulunup bulunmadığı incelenir.
Mahkeme öncelikle taşınmazın aynen bölünerek paylaştırılmasının mümkün olup olmadığını değerlendirir. Bölünme mümkün değilse veya önemli değer kaybına yol açacaksa satış yoluyla ortaklığın giderilmesi gündeme gelir. Satış bedeli, giderler ve hak sahipliği dikkate alınarak paylaştırılır. mevzuat.adalet.gov.tr
6. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu mu?
Ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında evet. Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.
Arabuluculukta evin bir mirasçıya bırakılması karşılığında diğerlerine ödeme yapılması, birlikte satılması veya kullanımının düzenlenmesi gibi seçenekler görüşülebilir. Anlaşma sağlanamazsa dava yoluna başvurulabilir. mevzuat.adalet.gov.tr
7. Ev mutlaka açık artırmayla mı satılır?
Hayır. Mirasçılar anlaşarak evi birlikte satabilir veya bir mirasçının diğerlerinin paylarını satın almasını kararlaştırabilirler.
Mahkeme yoluyla satışa karar verilirse açık artırma uygulanır. Satışın yalnızca paydaşlar arasında yapılabilmesi ise bütün paydaşların rızasına bağlıdır. Bu nedenle tarafların uzlaşması, satış yöntemini belirlemeleri bakımından da önem taşır. mevzuat.adalet.gov.tr
8. Hakkımı aramak için hangi belgeleri hazırlamalıyım?
Öncelikle şu belgeler ve bilgiler değerlendirilmelidir:
- Mirasçılık belgesi ve güncel tapu kaydı,
- Evde kimin, ne zamandan beri ve hangi anlaşmaya dayanarak oturduğu,
- Kullanıma ilişkin mesajlar, ihtarnameler ve diğer yazışmalar,
- Evden yararlanmanızın engellendiğini gösteren deliller,
- Varsa kira sözleşmesi ve kira geliri kayıtları.
Kardeşinizin miras kalan evde oturması, evin tamamının ona ait olduğu anlamına gelmez. Şartları varsa kullanım bedeli talep edebilir; anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi yoluyla miras payınızın karşılığını almayı isteyebilirsiniz. Bu iki talebin şartları ve hukuki sonuçları ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Av. İbrahim Azcan
#MirasHukuku #MirasPaylaşımı #MirasHakkı #OrtaklığınGiderilmesi #İzaleiŞuyu #Ecrimisil #Tapu #Arabuluculuk #İbrahimAzcan